Boşanma süreci, sadece aile birliğinin sarsılması değil, aynı zamanda eşlerin evlilik süresince oluşturdukları ekonomik değerlerin yasal bir zeminde paylaştırılması sürecidir. Boşanmada mal paylaşımı davası, 1 Ocak 2002 tarihinden bu yana uygulanan “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” uyarınca, eşlerin emek vererek edindikleri varlıkların tasfiyesini sağlayan teknik bir dava türüdür. 2026 yılı itibarıyla, özellikle yüksek enflasyon ve değişen emlak/araç piyasası değerleri göz önüne alındığında, bu davanın “değerleme günü” esasları büyük bir önem kazanmıştır.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nedir?
Mal paylaşımı, eşlerin mal rejiminin sona ermesiyle (boşanma davasının açıldığı tarih) birlikte, bir eşin diğerinin edindiği mallar üzerindeki %50 oranındaki yasal hakkını talep etmesidir. Bu süreç, sadece fiziksel malların paylaşımı değil, malların nakdi değerlerinin (artık değer) hesaplanarak alacaklı tarafa ödenmesi esasına dayanır. Kanun koyucu, evlilik içinde bir taraf ev işlerini yaparken diğer tarafın dışarıda çalışmasını eşit değerde kabul ederek, her iki eşin de edinimler üzerinde hak sahibi olduğunu savunur.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Mal paylaşımı süreci, mahkemece atanan uzman bilirkişiler aracılığıyla yürütülen dört ana aşamadan oluşur:
- Envanter Oluşturma: Boşanma davasının açıldığı tarihte eşlerin üzerine kayıtlı olan tüm varlıklar tespit edilir.
- Kategorizasyon: Mallar “kişisel mal” ve “edinilmiş mal” olarak ikiye ayrılır; 2026 yılı uygulamalarında ispat yükü, malın kişisel mal olduğunu iddia eden taraftadır.
- Değerleme (Karar Tarihine En Yakın Değer): Taşınmaz veya aracın değeri, davanın açıldığı günkü değil, bilirkişi incelemesinin yapıldığı (karara en yakın) günkü piyasa değeri üzerinden hesaplanır.
- Borçların ve Kişisel Malların Çıkarılması: Edinilmiş malın değerinden, o mala ilişkin borçlar (kalan kredi gibi) çıkarılarak net “artık değer” bulunur.
Boşanmada Hangi Mallar Paylaşılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 219. maddesine göre, “edinilmiş mallar” paylaşıma tabidir. Bu kapsamda şu varlıklar %50 oranında paylaştırılır:
- Çalışma Karşılığı Edinimler: Maaşlar, ikramiyeler, primler ve mesleki faaliyet gelirleri.
- Sosyal Güvenlik Ödemeleri: Emekli ikramiyeleri, kıdem tazminatları ve maluliyet ödemeleri.
- Kişisel Malların Gelirleri: Önemli bir detaydır; miras kalan bir evin kira geliri veya evlenmeden önceki bir mevduatın evlilik içindeki faiz getirisi paylaşıma dahildir.
- Tazminatlar: Çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar.
Boşanmada Hangi Mallar Paylaşılmaz?
“Kişisel mal” kategorisine giren varlıklar üzerinde diğer eşin herhangi bir hak iddiası bulunamaz.
- Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına özgülenmiş olan eşyalar bu kapsamdadır. Giysiler, takılar (ziynet hariç özel eşyalar), kişisel hobi malzemeleri ve bilgisayarlar gibi bireysel kullanıma mahsus eşyalar paylaşılmaz.
- Miras, bağış veya karşılıksız kazandırma yoluyla elde edilen mallar kişisel maldır. Babanızdan kalan bir arsa veya annenizin size hediye ettiği bir daire, evlilik içinde alınmış olsa dahi paylaşıma tabi değildir.
- Manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler paylaşım dışıdır. Bir kazadan dolayı alınan manevi tazminat veya miras kalan evin satılıp yerine başka bir mal alınması durumunda, yeni mal da kişisel mal sayılmaya devam eder.
Boşanmada Mal Paylaşımı Davası Açma Süresi
Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi mevcuttur. Ancak 2025-2026 dönemi yargı pratiklerinde, mülkiyet haklarının korunması ve mal kaçırma girişimlerinin engellenmesi adına, bu davanın boşanma davası ile eş zamanlı açılması ve mahkemeden “bekletici mesele” yapılması istenmesi en sağlıklı yoldur.
Boşanmada Mal Paylaşımı Davası Süreci
Dava süreci, teknik delillerin toplanması ve bilirkişi raporlarının denetlenmesi üzerine kuruludur.
Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman ve Nasıl Açılır?
Boşanma davası açılırken aynı dilekçe ile veya boşanma süreci devam ederken ayrı bir dosya üzerinden açılabilir. Davanın açılması için boşanma kararının çıkması şart değildir; ancak mahkeme kararı vermek için boşanmanın kesinleşmesini bekler.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Görevli mahkeme Aile Mahkemesi, yetkili mahkeme ise eşlerin boşanma davasının görüldüğü veya eşlerden birinin yerleşim yerinin bulunduğu mahkemedir.
Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Dilekçede mutlaka mal varlığı dökümü yapılmalı ve özellikle “katılma alacağı”, “değer artış payı” gibi talepler açıkça belirtilmelidir. Ayrıca mal kaçırma şüphesi varsa, taşınmazların üzerine konulacak ihtiyati tedbir talebi dilekçenin en önemli unsurudur.
Boşanmada Mal Paylaşımı Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme
4787 sayılı Kanun gereği kurulan Aile Mahkemeleri bu davalarda münhasıran görevlidir. Yetki kuralı ise, mal rejiminin ölümle sona ermesi halinde ölenin son yerleşim yeri; boşanma ile sona ermesi halinde ise boşanma davasına bakmaya yetkili olan mahkemedir.
Mal Kaçırmanın Önlenmesi
Mal paylaşımı davalarında hak kaybı yaşamamanın yolu, malların dava sürecinde el değiştirmesini engellemekten geçer.
İhtiyati Tedbir Nedir ve Nasıl Talep Edilir?
Mahkemeden, taşınmazların tapu kaydına ve araçların trafik tescil bilgilerine “davalıdır” şerhi konulması istenir. 2026 yılı yargı uygulamasında, yaklaşık bir alacak miktarının ispatı durumunda mahkemeler hızlıca tedbir kararı vererek malın üçüncü kişilere satışını durdurmaktadır.
Aile Konutu Şerhi Koydurmak
Eşlerin barındığı konut, tapuda kimin üzerine olursa olsun, diğer eşin rızası olmadan satılamaz. Tapu müdürlüğüne yapılacak basit bir başvuru ile “aile konutu şerhi” işlenmesi, mülkiyeti koruyan en pratik korunma yöntemidir.
Mal Paylaşımı Davasında Neler Talep Edilebilir?
| Alacak Türü | Tanım | Örnek Durum |
| Katılma Alacağı | Edinilmiş malların net değerinin %50’si. | Evlilikte alınan evin yarısı. |
Katkı Payı Alacağı | 2002 öncesi yapılan maddi katkıların iadesi. | 1998’de alınan eve verilen nakit para. |
| Değer Artışı Payı | Kişisel malın diğer eşin malına değer katması. | Kadının mirasıyla kocanın evine kat çıkılması. |
Boşanma Türüne Göre Mal Paylaşımı Nasıl Değişir?
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı
Anlaşmalı boşanmada eşler, mal paylaşımı konusunda tam bir mutabakata vararak bir “Mal Paylaşımı Protokolü” imzalarlar. Bu protokolde hangi malın kimde kalacağı, tazminat ve nafaka miktarları yazılır. Hakim bu protokolü uygun bulursa onaylar ve süreç tek celsede biter.
Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı
Çekişmeli boşanmada taraflar anlaşamadığı için süreç uzar. Mahkeme, banka kayıtlarından tapu bilgilerine kadar her şeyi celbeder ve bilirkişi aracılığıyla payları hesaplar. Çekişmeli süreçler, itirazlar ve istinaf aşamalarıyla birlikte 2-3 yılı bulabilir.
Boşanmada Mal Paylaşımına Dair Sık Karşılaşılan Durumlar
- Evlenmeden Önce Krediyle Alınan Mallar: Ev kişisel maldır; ancak evlendikten sonra ödenen kredi taksitleri “edinilmiş mal” sayıldığından, ödenen bu taksitlerin evin bugünkü değerine oranı hesaplanarak diğer eşe pay verilir.
- Şirket Hisseleri: Şirketin evlilikten sonra kurulması durumunda hisse değerinin yarısı alacak konusudur. Şirket önceden varsa, sadece evlilik içindeki kâr dağıtımları ve değer artışları paylaşılır.
- Zina (Aldatma) Durumu: TMK 236/2 uyarınca, zina nedeniyle boşanmada hakim, kusurlu tarafın katılma alacağını hakkaniyet gereği azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.
- Düğün Takıları: Yargıtay’ın en güncel görüşüne göre düğünde takılan ziynet eşyaları (altınlar, bilezikler) kural olarak kadına aittir. Erkeğe takılan takılar ise eğer kadına özgü değilse erkeğin sayılabilir (ancak genel uygulama kadından yanadır).
- Ölüm Halinde: Önce mal rejimi tasfiyesi yapılır (eşe %50 verilir), kalan %50 ise mirasçılar arasında paylaştırılır. Sağ kalan eş hem mal paylaşımından hem de mirastan pay alır.
Boşanmada Mal Paylaşımı Yargıtay Kararları
Yargıtay, son yıllarda verdiği kararlarda “eklenecek değerler” (TMK 229) üzerinde durmaktadır. Eğer bir eş, boşanma davasından önceki son 1 yıl içinde diğer eşin payını azaltmak kastıyla malını ucuza satmış veya bağışlamışsa, Yargıtay bu malın sanki hiç satılmamış gibi paylaşıma dahil edilmesine hükmetmektedir.
Sonuç: Boşanmada mal paylaşımı, sadece bir malın bölünmesi değil, tarafların ekonomik geleceklerinin inşasıdır. Yüksek enflasyon ortamında mülklerin güncel değerlerinin doğru tespit edilmesi ve mal kaçırma girişimlerinin profesyonelce engellenmesi hayati önem taşır.
