Terk nedeniyle boşanma, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla ortak konutu terk etmesi veya haklı bir sebep olmaksızın eve dönmemesi durumunda açılan mutlak bir boşanma davasıdır. TMK m. 164’te düzenlenen bu dava türü, kanun koyucunun evlilik birliğinin devamını arzu etmesine rağmen, fiilen bitmiş bir birlikteliği hukuken de sonlandırma iradesini temsil eder.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nedir?
Terk, sadece fiziksel bir ayrılık değil, aynı zamanda ortak yaşam iradesinin sonlandırılmasıdır. Hukuki anlamda terk; bir eşin ortak konutu terk etmesi, diğer eşi ortak konutu terke zorlaması veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engellemesi hallerini kapsar. Bu dava, “özel” ve “mutlak” bir boşanma nedeni olduğu için, kanundaki şartlar gerçekleştiğinde hakim evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını araştırmaksızın boşanmaya karar vermek zorundadır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davasını Kimler Açabilir?
Bu davayı, sadece ortak yaşamı devam ettirme iradesinde olan ve haksız yere “terk edilen” eş açabilir. Davayı açacak olan eşin; ortak konutu hazır bulundurması, eşine samimi bir davette bulunması ve terk olayında kendisinin tamamen kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir. Ortak konutu terk eden veya diğer eşi evden kovan tarafın bu davayı açma hakkı bulunmamaktadır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Şartları
Terk davasının açılabilmesi için kanunda öngörülen şartların kümülatif olarak gerçekleşmesi şarttır. Bu şartlardan birinin eksikliği davanın reddine yol açar.
Ortak Konutun Terk Edilmesi
Eşlerden birinin, evlilik birliğinin gerektirdiği ortak yaşamı sürdürmemek amacıyla konuttan ayrılmış olması gerekir. Sadece kısa süreli seyahatler, iş gezileri veya tatiller terk sayılmaz. Ayrıca, eşini evden kovan veya eve girmesini engelleyen eş de hukuken “terk etmiş” sayılır; çünkü ortak yaşamın imkansız hale gelmesine o sebebiyet vermiştir.
Terk Eden Eşin Kusurlu Olması
Terk eyleminin haklı bir sebebe dayanmaması gerekir. Örneğin; eşinden şiddet gördüğü için evden ayrılan veya can güvenliği olmayan bir eşin evi terk etmesi “haklı bir sebep” kabul edilir ve bu eşe karşı terk davası açılamaz. Kusur, tamamen ortak yaşamdan kaçma iradesine dayanmalıdır.
Terk Durumunun En Az 6 Ay Sürmüş Olması
Kanun, fevri kararlara engel olmak amacıyla bir süre sınırı koymuştur. Terk eyleminin üzerinden en az 4 ay geçmeden ihtar çekilemez; ihtarın tebliğinden itibaren de 2 ay beklenmeden dava açılamaz. Dolayısıyla, boşanma davasının açılabilmesi için terk durumunun kesintisiz olarak en az 6 ay sürmüş olması şarttır.
Terk Eden Eşe Usulüne Uygun “Eve Dön” İhtarı Çekilmesi
Davanın en önemli şekil şartı ihtardır. İhtar, mahkeme veya noter kanalıyla yapılır. İhtarda şunlar yer almalıdır:
- Davet edilen konutun açık adresi.
- Konutun anahtarının nerede olduğu (veya eşin konuta nasıl gireceği).
- Eşin yol masraflarının karşılandığına dair bilgi veya paranın gönderildiğine dair dekont.
- Eşin eve dönmesi için tanınan 2 aylık süre.
İhtarın Sonuçsuz Kalması
Kendisine usulüne uygun ihtar gönderilen eş, 2 aylık yasal süre içinde haklı bir sebebi olmaksızın eve dönmezse, terk durumu kesinleşmiş olur. Bu sürenin dolmasıyla birlikte terk edilen eş dava açma hakkını kazanır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Dava süreci, ihtar aşamasının başarıyla tamamlanmasının ardından genel boşanma usulleriyle başlar.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
Terk nedeniyle boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya boşanma davasının açılmasından önce son defa 6 ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Dava İçin Gerekli Belgeler ve Deliller Nelerdir?
- Mahkeme veya noter kanalıyla gönderilen ihtarname örneği ve tebliğ şerhi.
- Yol giderlerinin ödendiğine dair banka dekontu.
- Evin hazır olduğunu kanıtlayan fotoğraf veya tanık beyanları.
- Nüfus kayıt örneği.
İspat Yükü Kimdedir?
İspat yükü davacıdadır. Davacı, eşinin evi haklı bir sebep olmaksızın terk ettiğini, kendisinin usulüne uygun ihtar gönderdiğini ve evin eşin yaşamasına uygun şekilde hazırlandığını kanıtlamak zorundadır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Açarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Uygulamada yapılan en büyük hata, ihtarnameyi “samimiyetsiz” çekmektir.
İhtardan Sonra Eşim Eve Dönerse Ne Olur?
Eş, ihtar süresi olan 2 ay içinde eve dönerse dava açılamaz. Ancak bu dönüş “sembolik” ise (örneğin sadece 1 gün kalıp tekrar giderse), bu durum “iyiniyetli olmayan bir dönüş” olarak kabul edilebilir ve terk süreci kaldığı yerden devam edebilir. Ancak samimi bir dönüş, geçmişteki tüm kusurların affedildiği anlamına gelir.
Terk Davası Reddedilirse Ne Yapmalıyım?
Eğer dava ihtarın usulsüzlüğü gibi nedenlerle reddedilirse, süreç başa döner. Yeni bir ihtarname gönderilmesi ve sürelerin yeniden beklenmesi gerekir. Eğer terk nedeni ispatlanamıyorsa, “Evlilik birliğinin temelinden sarsılması” (genel boşanma) nedenine dayalı yeni bir dava açılması düşünülebilir.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Sonrası
Terk davası, tarafların mali haklarını ve çocukların durumunu da doğrudan etkiler.
| Konu | Durum |
| Yoksulluk Nafakası | Terk eden eş, tam kusurlu kabul edildiği için kural olarak nafaka alamaz. |
| Maddi/Manevi Tazminat | Terk edilen eş, uğradığı zararlar için tazminat talep edebilir. |
| Velayet | Çocuğun üstün yararı ilkesine göre belirlenir. |
Terk Eden Eş Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, haklı bir sebep olmaksızın evi terk eden eş “tam kusurlu” sayılır. Boşanmada tam kusurlu olan tarafın yoksulluk nafakası talep etme hakkı bulunmamaktadır.
Terk Edilen Eş Maddi ve Manevi Tazminat Talep Edebilir mi?
Evet. Eşinin haksız yere kendisini bırakıp gitmesiyle kişilik hakları saldırıya uğrayan ve ekonomik geleceği sarsılan eş, kusurlu olan terk eden eşten maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
Ortak Çocukların Velayeti Kime Verilir?
Velayet hususunda “kusur” tek belirleyici değildir. Hakim, eşlerin birbirine karşı olan davranışlarından ziyade, hangi eşin çocuğa daha iyi bir gelecek ve şefkat sunabileceğine bakar. Ancak evi terk ederek çocuğu da geride bırakan eşin velayeti alması, fiili durum nedeniyle daha zordur.
Sonuç
Terk nedeniyle boşanma davası, 2026 yılı yargı pratiklerinde hala “şekilciliğin” en yoğun olduğu davadır. İhtarnamenin içeriğindeki bir eksiklik veya yol parasının eksik yatırılması davanın usulden reddine neden olabilir. Bu nedenle, ihtar aşamasından davanın sonuçlanmasına kadar olan sürecin profesyonel bir avukat desteğiyle yönetilmesi, zaman kaybını önlemek ve haklarınızı korumak adına hayatidir.
