Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Sonuçları

Arabuluculuk sürecinde tarafların en çok merak ettiği sorulardan biri şudur: “Toplantıya gitmezsem ne olur?” Bu sorunun yanıtı, hem 2024 yılında yapılan Anayasa Mahkemesi kararı hem de ardından çıkan 9. Yargı Paketi ile köklü biçimde değişti. 2026 itibarıyla yürürlükte olan kural, eski düzenden önemli ölçüde ayrışıyor. Arabuluculuk toplantısına katılmama kararı vermeden önce bu değişiklikleri bilmek, ciddi bir mali yükten kaçınmanızı sağlar.

Arabuluculuk Toplantısı Nasıl Yapılır?

Arabuluculuk toplantısı, arabulucu tarafından belirlenen yer ve zamanda, tarafların bizzat ya da vekilleri aracılığıyla bir araya geldiği, gizlilik ilkesine tabi görüşme sürecidir. Toplantı yüz yüze, çevrimiçi (video konferans) ya da karma yöntemlerle yapılabilir.

Toplantı aşamaları şu sırayı izler:

1. Arabulucu tarafları bilgilendirir; sürecin gönüllülük esasına dayandığını, gizlilik ilkesini ve anlaşmanın hukuki sonuçlarını açıklar.
2. Taraflar ve arabulucu arasında arabulucu sözleşmesi imzalanır.
3. Her taraf görüşünü ve talebini sunar; arabulucu taraflar arasında diyalog zemini oluşturur.
4. Müzakere sürecinde teklifler değerlendirilir.
5. Anlaşma ya da anlaşmama halinde son tutanak düzenlenir.

Arabuluculuk görüşmelerinde yapılan beyan ve teklifler gizlidir; bu bilgiler mahkeme sürecinde delil olarak kullanılamaz.

Arabuluculuk Toplantısı Nerede Yapılır?

Arabuluculuk toplantısının yapılacağı yer, taraflar ve arabulucu arasında serbestçe kararlaştırılabilir. Yasal bir mekân zorunluluğu yoktur. Uygulamada en sık kullanılan yerler şunlardır:

Arabuluculuk Kurulunun 10.04.2025 tarihli kararıyla görüşmelerin yapılacağı yer konusunda önemli bir tavsiye kararı yayımlanmıştır. Toplantının adliyelerdeki arabuluculuk bürolarında yapılması tavsiye edilmektedir; bu hem tarafsızlığı güçlendirir hem de sürecin resmiyetini destekler.

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Durumları ve Sonuçları

Arabuluculuk İlk Toplantıya Katılmama

Bu konu, 2024 sonrasında hukuken en çok değişikliğe uğrayan alandır. Anayasa Mahkemesi, 14.03.2024 tarihli ve E. 2023/160 K. 2024/77 sayılı kararıyla eski düzeni iptal etti. Eski hüküme göre ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada tamamen haklı çıksa bile tüm yargılama giderlerini ödemek ve vekalet ücreti alamamakla yükümlüydü. Anayasa Mahkemesi bu yaptırımın mahkemeye erişim hakkı ve mülkiyet hakkı üzerinde orantısız bir sınırlama yarattığına hükmetti.

İptal kararının ardından 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun ile yeni düzenleme yapıldı. 2026 itibarıyla geçerli olan kural şudur:

Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmazsa ve bu nedenle arabuluculuk faaliyeti sona ererse, katılmayan taraf:

• Davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
• Kendisi lehine hükmedilecek vekalet ücretinin yarısına hak kazanır (tamamı değil).

Bu düzenleme, eski hükme göre önemli ölçüde hafifletilmiş olmakla birlikte katılmama halinde mali yükümlülük tamamen ortadan kalkmamaktadır.

Arabuluculuk İkinci Toplantıya Katılmama

İkinci toplantıya katılmama, kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Yalnızca ilk toplantıya katılmama için öngörülen yaptırımlar geçerlidir; ikinci toplantıyı kapsayan ayrı bir yaptırım hükmü bulunmamaktadır. Bununla birlikte arabuluculuk sürecinin devam edebilmesi için tarafların süreci birlikte yönetmesi gerekir; ikinci toplantıya da katılmayan tarafın tutumu, ileride davanın seyrinde hakimin değerlendirmesine girebilir.

Sadece Bir Tarafın Toplantıya Katılmaması

Yalnızca bir tarafın mazeretsiz katılmadığı durumda kanun, katılmayan tarafın son tutanakta açıkça belirtileceğini öngörür. Bu tespit belgenin kendisi, ileride açılacak davada hakimin takdir yetkisini şekillendiren bir unsurdur.

Sonuçları somutlaştıracak olursak:

• Katılmayan taraf dava sürecinde haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olur.
• Lehine hükmedilecek vekalet ücreti yarıya iner.
• Arabuluculuk dava şartı yerine getirilmiş sayılır ve dava açılabilir.

Her İki Tarafın da Toplantıya Katılmaması

Kanunun 18/A-11. fıkrası bu durumu özel olarak düzenler: her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması nedeniyle sona eren arabuluculuk üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır. Yani hiçbir taraf diğerinden yargılama gideri talep edemez; herkes kendi giderini karşılar.

Arabuluculuk Toplantıya Katılmama Tutanağı Nedir?

Toplantıya katılmayan tarafın bu durumu son tutanakta açıkça belirtilir. Bu tutanak hem sürecin sona erdiğini belgeler hem de mahkeme aşamasında katılmayan tarafın kimliğinin tespitine yarar.

Tutanakta yer alması gereken unsurlar şunlardır:

• Toplantıya katılmayan tarafın kimlik bilgileri
• Toplantı tarihi ve davete ilişkin bilgiler
• Geçerli mazeret gösterilip gösterilmediğinin tespiti
• Arabuluculuk faaliyetinin sona erme nedeni

Tutanağın doğru ve eksiksiz düzenlenmesi, ileride açılacak davada yaptırımın uygulanabilmesi açısından belirleyicidir.

Arabuluculuk Toplantısına Telefonla Katılma

Arabuluculuk görüşmeleri uzaktan da yürütülebilir; video konferans, telefon veya telekonferans gibi yöntemler kullanılabilir. Bu katılım biçimi, bizzat katılımla eşdeğer tutulur. Arabuluculuk ücretinin hesaplanmasında toplantının fiziksel mi yoksa uzaktan mı yapıldığının herhangi bir önemi yoktur.

Uzaktan katılım için dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır. Birincisi, toplantı öncesinde tarafların bu yöntemi arabulucuya bildirmesi beklenir. İkincisi, bağlantı sorunundan kaynaklanan teknik aksaklıkların toplantıya katılmama gerekçesi olarak kabul edilip edilmeyeceği somut olaya göre değerlendirilir; arabulucunun bu konudaki tespiti belirleyicidir.

Arabuluculuk Toplantısına Mazeretsiz Katılmama Nedir?

Mazeretsiz katılmama, tarafın herhangi bir haklı neden bildirmeksizin ya da bildirdiği nedenin arabulucu tarafından geçerli sayılmaması halinde toplantıya gelmemesidir.

Mazeretsiz katılmama sayılan başlıca durumlar:

• Davet alındığı halde herhangi bir bildirim yapılmadan toplantıya gelmemek
• İleri sürülen mazeretlerin geçersiz ya da belgelenemez nitelikte olması
• Toplantı tarihini öğrenmesine rağmen bu tarihe itiraz etmemek

Davet usulüne uygun yapılmamışsa durum farklılaşır. Arabulucu daveti gereği gibi yapmadan süreci sonlandırmışsa, katılmayan tarafa herhangi bir yaptırım uygulanamaz. Yargıtay içtihadında arabulucunun daveti usulüne uygun yerine getirmemiş olması, toplantıya katılmamanın mazeretsiz sayılması için yeterli koşulları ortadan kaldırmaktadır.

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk toplantısına bizzat katılmak zorunda mıyım?

Hayır. Avukat ya da yetkili temsilci aracılığıyla katılım mümkündür. Tüzel kişiler, yetki belgesiyle görevlendirdikleri çalışanlar ya da avukatları aracılığıyla sürece katılabilir. Bizzat ya da vekil aracılığıyla katılımın hukuki sonuçları aynıdır.

Toplantı daveti usulüne uygun yapılmadıysa ne olur?

Arabulucu, büro tarafından verilen iletişim bilgilerini kullanarak tarafları toplantıya davet etmekle yükümlüdür. Davet usulüne aykırı yapılmışsa, toplantıya katılmayan taraf mazeretsiz katılmamış sayılmaz ve yaptırım uygulanamaz. Yargıtay, usulsüz davete dayanan son tutanakların geçersizliğini kabul etmektedir.

Hak Kaybı Yaşamamak İçin Atılması Gereken Adımlar

Arabuluculuk toplantısına katılıp katılmama kararı verilmeden önce aşağıdaki adımların izlenmesi, hem hukuki hem de mali açıdan korunmayı sağlar:

• Davet bildirimini teyit edin. Arabulucudan toplantı tarihi, yeri ve yöntemi hakkında yazılı teyit alın.
• Katılamayacaksanız zamanında bildirim yapın. Mazeretinizi mümkün olan en kısa sürede arabulucuya yazılı olarak iletin ve belgeleyin.
• Uzaktan katılım seçeneğini kullanın. Fiziksel olarak gelemiyorsanız video konferans veya telekonferans yoluyla sürece dahil olun.
• Vekil görevlendirin. Süreci takip edemeyeceğiniz durumlarda avukat ya da yetkili temsilci aracılığıyla temsil edilin.
• Son tutanağı inceleyin. Süreç sona erdiğinde düzenlenen tutanakta yer alan tespitlerin doğruluğunu kontrol edin; hatalı bir tespit ileriki aşamada sizi olumsuz etkileyebilir.

Arabuluculuk toplantısına katılmamak, sürecin seyrine göre yargılama giderleri ve vekalet ücreti bakımından mali sonuçlar doğurabilir. Özellikle ilk toplantıya mazeretsiz katılmama, mahkeme aşamasında aleyhe değerlendirilme riskini artırır. Bu nedenle toplantıya katılım ya da geçerli mazeret bildirimi yapmak hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.